تبلیغات
شنیدنی
صدا و تصویر مظفرالدین شاه _ نخست وزیر شاه قاجار - وزیر امور خارجه شاه قاجار _آخرین خبرها از دنیای رادیو - آشنایی با رادیوهای جهان در وبلاگ  شنیدنی  ...... وبلاگ شنیدنی را هرروز ببینید و بشنوید
خانه | آرشیو | پست الکترونیک

بی بی سی ...قسمت پنجم

جدال شنوندگان بی بی سی

دوستان عزیز از اینکه به مطالب این وبلاگ تخصصی گوشه چشمی دارید. بسیار سپاسگزارم . از آنجا که در این محیط مجازی قصد بر این است که تاریخ رادیو به عنوان رسانه شنیداری قدیمی کشورمان مورد بررسی قرار گیرد ، ایــن بار مطلبی مهیا شده تا شــما علاوه برسیر تحول اجتماعی و سیاسی ایران(در برهه ای حساس) نقش یکی از رسانه شنیداری خارجی اثر گذار را نیز مورد ارزیابی کنید.

ملی شدن صنعت نفت نقطه عطفی ایست که هیچگاه تاریخ سرزمینمان فراموش نمی کند ...

کنش و واکنش دولتمردان ایرانی و خارجی و نقش ویژه رادیو بی بی سی در میان روشـنفکران و حتی قشر عوام که هنوز از فرهنگ شنیداری فاصله نگرفته اند. نقلی از گذشته است که امروز نیز به صورت دیگرخودنمایی می کند ...

امروز نیز تصمــیم دولتمردان و ملــت ما تصــمیم مهمی ایســت ... گذر از دوران بهره گـــیری از طلای سـیاه ورســیدن به انرژی جــدید که می توانــد منـشاء تحولی شـگرف در سرزمینمان شود .. اما قصـــه غربـی ها

قصـه ای تکراری ایست مقاومت استعمار در دوره ملی شدن صنعت نفت بهره گیری از روشهای نوین بود و رادیـو جدید ترین سلاح در زمان خود ... و اینک نیز با بهره گیری از روشهای جدید قصد همان است که در گذشته بود ...

زایش و تولد بی بی سی از شکم پیر انگلیس، قبل از تاسیس رادیو ایران فکری نوین و جاه طلبانه بود که ذکر مستند آن از قلم نزدیکان انگلیسی خالی از لطف نیست ...

به شما تو صیه می کنم  قسمتهای مختلف این مطلــب را بخــوانید و تــشابهات  آن را در عـصر کنونی بیابید.

نکات قسمت پیش........

بنابه مشاهدات رئیس بخش فارسی در سال 1328 بی بی سی در نزد ایرانیان از احترام خاصی برخوردار است.

علت اصلی اهمیت به این رادیو ، انعکاس بهنگام خبرهای ایران بود.

وولارد در سفرى به اصفهان دید كه مردم در سى چهل قهوه‏خانه (كه برخى از آنها مملو از جمعیت بود) با رضایت به حرف‏هاى مینوى گوش مى‏دهند.

به نظر بسیارى شنوندگان، برنامه‏ها بیش از حد سطح‏بالا و ادبى‏ بود.

چند شنونده در رشت مى‏گفتند ''این شعر و ادبیات براى اصفهانى‏ها و شیرازى‏ها خوب است ولى ما آدمهایى اهل كاریم..

وولارد طى اقامتش در تهران با بهرام شاهرخ، گوینده سابق رادیوى آلمان نازى هم كه در آن هنگام رئیس رادیو تهران شده بود دیدار كرد.

بى‏بى‏سى برای نخستین بار در سال 1327 از شنوندگان ایرانى 17 نامه دریافت كرد.

شاهرخ طى دیدارش از لندن در بهار سال 1329 قراردادى امضا كرد كه براساس آن برنامه‏هاى روسىِ بى‏بى‏سى در ایران تقویت شود زیرا اتحاد شوروى روى آنها پارازیت مى‏انداخت.

مخاطبان بی بی سی از هر قشر بودند اما تعدا مخاطبان روشنفکر و تحصیل کرده چشمگیر بود.

نخستین اقدام شاهرخ پس از بازگشت به كار، تعطیل پخش برنامه‏هاى بى‏بى‏سى و صداى آمریكا از فرستنده رادیو تهران بود.

.....و اینک قسمت پنجم

 

در آغاز درج قسمت پنجم ، ذکرچند نکته حایز اهمیت است :

مجله اکونمویست در آن زمان تلاش می کرد تا عواقب ملی شدن صنعت نفت را برای مردم تشریح کند!

بى‏بى‏سى در سال 1327 از شنوندگان ایرانى 17 نامه دریافت كرد. در سال 1330، ''كارمندان دولت،دانشجویان، پزشكان، بازرگانان، كشاورزان و زمین داران‏`` بیش از 4500 نامه نوشتند.

نامه‏ها ''بیش از تمام گزارشهاى مأموران اطلاعاتى كه به لندن مى‏رسید تصویرى جامع از افكار عمومى ایرانیان‏`` به دست مى‏داد.

نامه‏ها چنان اهمیتى داشت كه وزارت خارجه درخواست كرده بود ''به تك‏تك آنها (در صورت امكان با امضاى شخص وزیر!) كتباً پاسخ داده شود.`` 

یكى از شنوندگان در نامه‏اش این پرسش را مطرح كرده كه ''انگلیس چگونه مى‏تواند خود را مادر دمكراسى و پاسدار نظم و قانون بنامد و در عین حال همین چیزها را از ما دریغ كند؟``

سفارت انگلستان در تهران هم درخواست كرد فوراً 15 دقیقه به مدت برنامه‏هاى فارسى اضافه شود. در آن هنگام روزى 45 دقیقه برنامه فارسى پخش مى‏شد.

 

 

جدال شنوندگان با بى‏بى‏سى

در فروردین 1330 سفارت انگلستان در واشنگتن از بى‏بى‏سى پرسید آیا پیشنهاد مجلة اكونومیست در مورد لزوم ''كمك‏گرفتنِ شركت نفت ایران و انگلیس از بخش خارجى بى‏بى‏سى‏`` را مورد توجه قرار داده است. به پیشنهاد اكونومیست، هدف این بود كه براى ایرانیان شرح داده شود شركت مذكور چه كارهایى برایشان انجام مى‏دهد و عواقب ملى‏كردن چه خواهد بود. به نظر اكونومیست، ایرانیان اگر چنین اطلاعاتى در اختیارشان گذاشته نشود به آلت دست بى‏چون و چراى تبلیغاتِ ملى‏گرایان و روسها تبدیل مى‏شوند.

بى‏بى‏سى پاسخ داد كه به‏رغم ''بى‏عملى شگفت‏آور`` شركت نفت ایران و انگلیس در ''عرصه تبلیغات‏``، این مؤسسه ''با توجه به جلسات توجیهى وزارت خارجه ... خط مشى‏هایى تدوین كرده است.`` بى‏بى‏سى قصد داشت ''براى اطلاع‏رسانى به شنوندگان ایرانى كه درباره نفت و شركت نفت پرسشهایى مى‏كنند نیرو بگذارد.`` به گفته بى‏بى‏سى، برنامه‏هاى مذكور نشان مى‏داد كه شركت نفت ایران و انگلیس ''بهترین كارفرما`` در ایران است و ''بزرگترین خدمتش قیمت‏بخشیدن به مهمترین دارایى ملى ایران از طریق استخراج آن است و این دارایى اگر در دل زمین مى‏ماند ارزشى نداشت.``

بى‏بى‏سى در سال 1327 از شنوندگان ایرانى 17 نامه دریافت كرد. در سال 1330، ''كارمندان دولت، دانشجویان، پزشكان، بازرگانان، كشاورزان و زمینداران‏`` بیش از 4500 نامه نوشتند. گوردون واترفیلد، رئیس بخش خاورى بى‏بى‏سى، مى‏گوید نامه‏ها ''بیش از تمام گزارشهاى مأموران اطلاعاتى كه به لندن مى‏رسید تصویرى جامع از افكار عمومى ایرانیان‏`` به دست مى‏داد.  به گفته، واترفیلد، نامه‏ها چنان اهمیتى داشت كه وزارت خارجه درخواست كرده بود ''به تك‏تك آنها (در صورت امكان با امضاى شخص وزیر!) كتباً پاسخ داده شود.`` خود واترفیلد براى دیلى تلگراف، روزنامه بانفوذ و محافظه‏كار انگلستان، مقاله‏اى درباره این نامه‏ها نوشت اما مقام مافوق او اجازه انتشار آن را نداد. در هیچ یك از نامه‏هایى كه در پیش‏نویس مقاله واترفیلد از آنها نقل شده حرفى به طرفدارى از انگلستان یا شركت نفت ایران و انگلیس نیست.

یكى از شنوندگان در نامه‏اش این پرسش را مطرح كرده كه ''انگلیس چگونه مى‏تواند خود را مادر دمكراسى و پاسدار نظم و قانون بنامد و در عین حال همین چیزها را از ما دریغ كند؟`` شنونده دیگرى ابراز شگفتى كرده است ''چرا انگلستانى كه صنایع فولاد و زغال سنگ خودش را ملى كرده‏`` ملى‏كردن نفت ''یعنى دارایى ملت را توسط ایران غیرقانونى مى‏خواند.`` شنونده‏اى دیگر امتیازات نفتى انگلستان در ایران را فاقد اعتبار مى‏خواند، ''درست مانند قراردادى كه بین یك كودك و آدم بزرگسالى امضا شده باشد`` زیرا به نظر او حاكمان پیشین ایران ''به‏ویژه در معامله با انگلیسیها، از نظر سیاسى یك مشت بچه بودند.`` در نامه دیگرى آمده است ''انگلیس چنانچه مایل بود، از چنان نفوذى برخوردار هست كه [ایران‏] را به كشورى مترقى تبدیل كند و امكان بهره‏ورى از نفت توسط خود ایرانیان را فراهم آورد، نه آنكه حتى یك هزارم سودها نیز نصیب ایران نشود.`` واترفیلد در پیش‏نویس مقاله‏اش مى‏گوید ''براى این پرسشها، پاسخهاى فراوانى وجود دارد كه در برنامه‏هاى فارسى‏مان ارائه كردیم اما شك دارم با شرایط روحى كنونى ایرانیان، بحثهاى منطقى چندان اثرى داشته باشد.``

كاركنان ایرانى شركت نفت ایران و انگلیس از تبعیض شكایت داشتند و بسیارى از آنها مى‏گفتند در آلونك زندگى مى‏كنند. وزارت خارجه انگلستان پیشنهاد كرد كه بى‏بى‏سى باید از شرایط زندگى كارگران ایرانىِ شركت خاویار ایران و روسیه در كنار دریاى خزر گزارشى تهیه كند. به گفته وزارت خارجه انگلستان، ''كارگران مذكور در كلبه‏هاى گلى به سر مى‏برند، در حالى كه در آبادان و در میدانهاى نفتى، كارگران در ساختمانهایى آجرى مجهز به دستشویى‏هاى چینى زندگى مى‏كنند. در كناره خزر فقط یك بیمارستان كوچك براى كارگران ساخته‏اند كه كافى نیست و حقوق ماهیگیران از حداقل حقوقى كه دولت ایران تعیین كرده نیز كمتر است.`` یكى از شنوندگان گلپایگانىِ بى‏بى‏سى در نامه‏اش مى‏نویسد: ''اگر انگلیس در مورد نفت با ما رفتار درستى مى‏كرد، روسها نمى‏توانستند ذخایر طلاى ما را توقیف كنند و، همان طور كه انگلیسیها نفت ما را به غارت مى‏برند، منابع ماهیگیرى ما را غارت كنند.``

در خرداد 1330 كه دولت دكتر مصدق آماده مى‏شد كنترل صنعت نفت ایران را به دست بگیرد و انگلستان نیز بار دیگر در حال اعزام نیروى نظامى به خلیج فارس بود، وزارت خارجه به بى‏بى‏سى اطلاع داد كه وضعیت در ایران طى چند روز آینده هر آن ممكن است جدى شود و ما براى حفظ جان [اتباعمان‏] ناچار از اعزام چترباز شویم.`` در این صورت، ''این موضوع بسیار اهمیت دارد كه علت اقداماتمان و مسائل مربوط را براى ایرانیان و سایر جهانیان شرح دهیم.`` وزارت خارجه از بى‏بى‏سى پرسید آیا مى‏تواند ترتیبى بدهد كه نیم ساعت به برنامه فارسى‏اش براى ایران اضافه شود و ترجیحاً این كار در برنامه بامدادى انجام گیرد.`` سفارت انگلستان در تهران هم درخواست كرد فوراً 15 دقیقه به مدت برنامه‏هاى فارسى اضافه شود. در آن هنگام روزى 45 دقیقه برنامه فارسى پخش مى‏شد و مانند برنامه اصلى بخش فارسى كه در حال حاضر در اوایل شامگاه پخش مى‏شود، از ساعت 16 و 15 دقیقه به وقت گرینیچ آغاز مى‏شد.
 رئیس بخش خاورىِ بى‏بى‏سى اعلام كرد تنها كارى كه توان مالى انجامش را دارد این است كه به ماشین‏نویس پاره‏وقت فارسى قرارداد تمام وقت پیشنهاد كند. این ماشین‏نویس براى اعلان خبر، خبرخوانى و اجراى برنامه‏هاى ویژه نیز قرارداد الحاقى با بى‏بى‏سى امضا كرده بود و ''زیر نظارت یكى از كاركنان ارشد ایرانى‏`` برخى از ترجمه‏ها را نیز انجام مى‏داد. با هزینه‏اى ''حدود هفته‏اى پنج پوند``، بى‏بى‏سى مى‏توانست یك برنامه خبرى 15 دقیقه‏اى به بخش فارسى اضافه كند كه طى مدت اضطرارىِ یك یا دو هفته در ساعت 10 به وقت گرینیچ‏ ـــ‌ بعد از ظهر در تهران ــــ پخش شود.

اما یك روز پس از پخش برنامه جدید، وزارت خارجه انگلستان طى نامه‏اى به سرلشكر سِر ایان جِیكوب، مدیر كل بى‏بى‏سى، بالاترین مقام این مؤسسه، اعلام كرد كه دولت ''بسیار مشتاق است‏`` مدت برنامه‏هاى فارسى افزایش یابد و شخص وزیر خارجه، هربرت موریسون، ''خواستار تقویت‏`` آن است. این دستور وزارتى با قولهاى مبهم وزارت خارجه در مورد تأمین هزینه افزایش بیشتر برنامه‏ها نیز همراه بود به این شرط كه ''بى‏بى‏سى تضمین كند این وجوه با زدن از موردى كه براى دولت اهمیت اساسى دارد در جاى دیگرى خرج نشود``. یك هفته بعد، برنامه 15 دقیقه‏اىِ بامدادى آغاز شد. اما در شهریور همان سال، پس از آنكه انگلستان طرح اشغال نظامى ایران را كنار گذاشت، برنامه پانزده‏دقیقه‏اىِ بعد از ظهر قطع شد.

قسمتی بعدی مربوط به تلاش مذبوحانه بنگاه سخن پراکنی انگلیس است! خواندن این کشمکش خالی از لطف نیست.

شاهد

|+| نوشته شده توسط شاهد در جمعه 24 فروردین 1386 و ساعت 05:04 ق.ظ | نظرات