تبلیغات
شنیدنی
صدا و تصویر مظفرالدین شاه _ نخست وزیر شاه قاجار - وزیر امور خارجه شاه قاجار _آخرین خبرها از دنیای رادیو - آشنایی با رادیوهای جهان در وبلاگ  شنیدنی  ...... وبلاگ شنیدنی را هرروز ببینید و بشنوید
خانه | آرشیو | پست الکترونیک

بی بی سی ...قسمت چهارم

شنوندگان عزیز بی بی سی!

دوستان عزیز از اینکه به مطالب این وبلاگ تخصصی گوشه چشمی دارید. بسیار سپاسگزارم . از آنجا که در این محیط مجازی قصد بر این است که تاریخ رادیو به عنوان رسانه شنیداری قدیمی کشورمان مورد بررسی قرار گیرد ، ایــن بار مطلبی مهیا شده تا شــما علاوه برسیر تحول اجتماعی و سیاسی ایران(در برهه ای حساس) نقش یکی از رسانه شنیداری خارجی اثر گذار را نیز مورد ارزیابی کنید.

ملی شدن صنعت نفت نقطه عطفی ایست که هیچگاه تاریخ سرزمینمان فراموش نمی کند ...

کنش و واکنش دولتمردان ایرانی و خارجی و نقش ویژه رادیو بی بی سی در میان روشـنفکران و حتی قشر عوام که هنوز از فرهنگ شنیداری فاصله نگرفته اند. نقلی از گذشته است که امروز نیز به صورت دیگرخودنمایی می کند ...

امروز نیز تصمــیم دولتمردان و ملــت ما تصــمیم مهمی ایســت ... گذر از دوران بهره گـــیری از طلای سـیاه ورســیدن به انرژی جــدید که می توانــد منـشاء تحولی شـگرف در سرزمینمان شود .. اما قصـــه غربـی ها

قصـه ای تکراری ایست مقاومت استعمار در دوره ملی شدن صنعت نفت بهره گیری از روشهای نوین بود و رادیـو جدید ترین سلاح در زمان خود ... و اینک نیز با بهره گیری از روشهای جدید قصد همان است که در گذشته بود ...

زایش و تولد بی بی سی از شکم پیر انگلیس، قبل از تاسیس رادیو ایران فکری نوین و جاه طلبانه بود که ذکر مستند آن از قلم نزدیکان انگلیسی خالی از لطف نیست ...

به شما تو صیه می کنم  قسمتهای مختلف این مطلــب را بخــوانید و تــشابهات  آن را در عـصر کنونی بیابید.

نکات قسمت پیش........ 

همزمان با پبش بینی در خطر افتادن منافع نفتی انگلیس ، دولت بریتانبا از بخش فارسی بی بی سی خواست تا افکار عمومی را علیه ملی شدن صنعت نفت آماده کند.

 پروژه خط تبلیغات می بایست مطابق با به خط مشى اتخاذ شده باشد.

 قوام السلطنه نقطه امید انگلیس و خط قرمز رسانه بی بی سی بود.

با وجود هدایت جریان به سمت رد استقلال نفتی ایران ، نفی حمایت از دولت انگلیس در دستور کار بی بی سی قرار گرفته بود.

 درشهریور 1320، این بى‏بى‏سى، و نه رادیو مسكو، بود كه نداى اصلاحات در ایران سر داد.

بی بی سی برای متهم نشدن از دولت خود می خواست سیاست ملایم تری در تبلیغات در پیش گیرد.

 نامه های سر گشاده مجهول سیاستی نوین در تبلیغات غیر مسقیم بی بی سی در آن دوره به حساب می آمد.

.....و اینک قسمت چهارم

 

در آغاز درج قسمت چهارم ، ذکرچند نکته حایز اهمیت است .

بنابه مشاهدات رئیس بخش فارسی در سال 1328 بی بی سی در نزد ایرانیان از احترام خاصی برخوردار است.

علت اصلی اهمیت به این رادیو ، انعکاس بهنگام خبرهای ایران بود.

وولارد در سفرى به اصفهان دید كه مردم در سى چهل قهوه‏خانه (كه برخى از آنها مملو از جمعیت بود) با رضایت به حرف‏هاى مینوى گوش مى‏دهند.

به نظر بسیارى شنوندگان، برنامه‏ها بیش از حد سطح‏بالا و ادبى‏ بود.

چند شنونده در رشت مى‏گفتند ''این شعر و ادبیات براى اصفهانى‏ها و شیرازى‏ها خوب است ولى ما آدمهایى اهل كاریم......!!!

وولارد طى اقامتش در تهران با بهرام شاهرخ، گوینده سابق رادیوى آلمان نازى هم كه در آن هنگام رئیس رادیو تهران شده بود دیدار كرد.

بى‏بى‏سى برای نخستین بار در سال 1327 از شنوندگان ایرانى 17 نامه دریافت كرد.

شاهرخ طى دیدارش از لندن در بهار سال 1329 قراردادى امضا كرد كه براساس آن برنامه‏هاى روسىِ بى‏بى‏سى در ایران تقویت شود زیرا اتحاد شوروى روى آنها پارازیت مى‏انداخت.

مخاطبان بی بی سی از هر قشر بودند اما تعدا مخاطبان روشنفکر و تحصیل کرده چشمگیر بود.

نخستین اقدام شاهرخ پس از بازگشت به كار، تعطیل پخش برنامه‏هاى بى‏بى‏سى و صداى آمریكا از فرستنده رادیو تهران بود.

سفرنامه آقای رئیس!

ل. ا. وولارد، رئیس بخش فارسى بى‏بى‏سى، طى دیدارى از ایران در سال 1328 متوجه شد كه بى‏بى‏سى از احترام ''بسیار زیادى‏`` برخوردار است و گزارش داد كه ''شهرتِ راست‏گویىِ‏`` بخش خبرى بى‏بى‏سى در دوران جنگ، ''در سالهاى پركشاكش صلح همچنان دست نخورده مانده است.`` بسیارى از شنوندگان مى‏گفتند اخبار رویدادهاى ایران را اغلب براى نخستین بار از بى‏بى‏سى مى‏شنوند. برخى از ایرانیان، به ویژه روزنامه‏نگاران تهران، گمان دارند كه ''دولت انگلستان به بخش فارسى بى‏بى‏سى به‏عنوان ابزارى مناسب‏`` براى اثرگذارى بر افكار عمومى ایران نگاه مى‏كند. اما اكثر مردم معتقدند كه صِرف وجود بخش فارسى بى‏بى‏سى نشانه‏اى از دوستى و همكارى انگلستان با ایران است.

در همان گزارش گفته شده بود كه شنوندگان بخش فارسى بى‏بى‏سى عبارت‏اند از ''پزشكان، آموزگاران، روزنامه‏نگاران، كارمندان (به ویژه آنهایى كه در شركت نفت ایران و انگلیس كار مى‏كنند)، دانشجویان، مغازه‏داران، تجار و صنعتگران.`` اكثر شنوندگان در شهرستانها و روستاهاى كوچك زندگى مى‏كردند و با توجه به اینكه تعداد رادیوها زیاد نبود، مردم بیشتر در قهوه‏خانه‏ها به رادیو گوش مى‏دادند. وولارد در سفرى به اصفهان دید كه مردم در ''سى چهل قهوه‏خانه (كه برخى از آنها مملو از جمعیت بود) با رضایت به حرف‏هاى مینوى گوش مى‏دهند كه ''به خاطر خوش‏فكرى و سبك مبارزه‏طلبانه‏اش‏`` به عنوان بهترین گوینده فارسى در میان تمام گویندگان ایستگاههاى رادیویى شناخته شده بود.

اما به نظر بسیارى شنوندگان، برنامه‏ها ''بیش از حد سطح‏بالا و ادبى‏`` بود. چند شنونده در رشت مى‏گفتند ''این شعر و ادبیات براى اصفهانى‏ها و شیرازى‏ها خوب است ولى ما آدمهایى اهل كاریم.`` حتى از مینوى هم انتقادهایى مى‏شد. شنوندگان جوان گله مى‏كردند كه مینوى ''خیلى به كندوكاو در ادبیات قدیم مى‏پردازد.`` وقتى هم به زمان حال مى‏پرداخت و ''به نویسندگان معاصر حمله مى‏كرد``، برخى از این نویسندگان از ''روش بد او`` گله داشتند.

وولارد مى‏نویسد ''موضوع ناگوارتر در مورد مینوى، گزارشهاى سیاسى گهگاه اوست.`` خبر همه این گفتارها به شاه مى‏رسید و او هم نزد سفیر انگلستان گله مى‏كرد. به نظر وولارد، مینوى باید به موضوعهاى معاصر بیشتر توجه كند و ''در برخورد با موضوعهایى كه به‏طور مستقیم یا غیرمستقیم به امور سیاسى داخلى ایران ارتباط دارد ظرافت بیشترى به خرج دهد.`` چیزى از بازگشت وولارد از ایران نگذشته بود كه مینوى با دریافت پیشنهاد تدریس در دانشگاه تهران بى‏بى‏سى را ترك كرد. سال بعد كه بى‏بى‏سى به شدت در كشمكش نفت درگیر شده بود، مسعود فرزاد هم از آن‏جا بیرون آمد.

شوخ‏طبعى و كمونیست‏ستیزى

وولارد طى اقامتش در تهران با بهرام شاهرخ، گوینده سابق رادیوى آلمان نازى هم كه در آن هنگام رئیس رادیو تهران شده بود دیدار كرد. شاهرخ از بخش فارسى بى‏بى‏سى تمجید كرد و ترتیبى داد كه برخى برنامه‏هاى آن از فرستنده رادیو تهران پخش شود. شاهرخ طى دیدارش از لندن در بهار سال 1329 قراردادى امضا كرد كه براساس آن برنامه‏هاى روسىِ بى‏بى‏سى در ایران تقویت شود زیرا اتحاد شوروى روى آنها پارازیت مى‏انداخت. وى همچنین از بى‏بى‏سى درخواست مطالب ضدكمونیستى و از جمله ''جوك‏هاى تندوتیز`` كرد. بى‏بى‏سى پذیرفت كه در این زمینه به او كمك كند.

شاهرخ با نِویل گَس و ا. ه. ت. چیزُم، مقامهاى بلندپایه شركت نفت ایران‏وانگلیس، نیز دیدار كرد تا درباره تبلیغات در حمایت از قرارداد الحاقى نفت بحث كند. این قرارداد بین شركت نفت ایران‏وانگلیس و دولت ایران امضا شده بود و انگلستان نگران بود مبادا در مجلس شوراى ملى تصویب نشود. گزارش بى‏بى‏سى درباره این دیدار سبب شد شاهرخ در تیرماه به اتهام خیانت از مقام خود بركنار شود. اما در آبان همان سال دوباره مقام خود را به دست آورد زیرا سپهبد رزم‏آرا، نخست وزیر ایران، به این نتیجه رسیده بود كه براى "تصویب قرارداد الحاقى نفت در مجلس به كمك آدم زیركى نیاز دارد."

نخستین اقدام شاهرخ پس از بازگشت به كار، تعطیل پخش برنامه‏هاى بى‏بى‏سى و صداى آمریكا از فرستنده رادیو تهران بود. این تصمیم پس از حمله صداى آمریكا به ایوان سادچیكف، سفیر شوروى در ایران، گرفته شد. سفیر شوروى در انعقاد قرارداد بازرگانى بین شوروى و دولت رزم‏آرا نقش مهمى ایفا كرده بود و این قرارداد در ایران به عنوان ''پیام‏آور روابطى تازه و دوستانه‏تر بین دو كشور`` مورد ''تمجید همگان‏`` قرار گرفته بود. صداى آمریكا طى تفسیرى درباره مذاكرات سادچیكف و قوام در سال 1325 كه به خروج نیروهاى شوروى از ایران و سركوب خونین چپگرایان فرقه دمكرات در ''جمهورى آذربایجان ایران‏`` منجر شد، از سفیر شوروى به عنوان ''قصّاب آذربایجان‏`` یاد كرده بود.

در پاسخ به اعتراض سفارت انگلستان به قطع تقویت برنامه‏هاى بى‏بى‏سى - گرچه از این برنامه‏ها ''در این اواخر كسى شكایتى نكرده‏`` است - شاهرخ پاسخ داد اگر برنامه‏هاى صداى آمریكا را تقویت نكند اما با تقویت امواج بى‏بى‏سى كارى نداشته باشد، مخالفانش از فرصت استفاده مى‏كنند و او را ''جاسوس انگلیس‏`` مى‏خوانند. و توضیح داد كه به دستور رزم‏آرا و شاه، نخستین و مهمترین وظیفه‏اش آن است كه افكار عمومى را به سوى پشتیبانى از قرارداد الحاقى نفت ببرد. او گفت به همین دلیل نخستین تاكتیك او این است كه از میهن‏خواهان جبهه ملى هم ملى‏گراتر باشد``، شیوه‏اى كه به‏نظر سفارت انگلستان ''بسیار خطرناك است زیرا احساسات ملى‏گرایانه وقتى تحریك شود، دشوار بتوان آن را مهار كرد.``

چیزى نگذشت كه روشن شد دیدگاه سفارت انگلستان درست بوده است. در دى‏ماه 1329 قرارداد الحاقى از دستور كار مجلس كنار گذاشته شد و در اسفند همان سال رزم‏آرا ترور شد. در 24 اسفند لایحه ملى كردن صنعت نفت كه از سوى جبهه ملى ارائه شده بود با اكثریت آرا به تصویب مجلس رسید و پنج روز بعد از تصویب مجلس سنا هم گذشت. در اردیبهشت سال بعد، لایحه‏اى نُه‏ماده‏اى براى اجراى ملى‏كردن صنعت نفت از تصویب مجلسین گذشت و دكتر مصدق، رهبر جبهه ملى، به نخست وزیرى رسید.

قسمتی بعدی جدال و رویایی مخاطبان بی بی سی با این بنگاه سخن پراکنی است! خواندن این کشمکش خالی از لطف نیست.

شاهد 

 

 

 

 

 

 

|+| نوشته شده توسط شاهد در شنبه 18 فروردین 1386 و ساعت 12:04 ب.ظ | نظرات