تبلیغات
شنیدنی
صدا و تصویر مظفرالدین شاه _ نخست وزیر شاه قاجار - وزیر امور خارجه شاه قاجار _آخرین خبرها از دنیای رادیو - آشنایی با رادیوهای جهان در وبلاگ  شنیدنی  ...... وبلاگ شنیدنی را هرروز ببینید و بشنوید
خانه | آرشیو | پست الکترونیک

موذن خوش لهجه

               

           

                     

سید ابوالحسن مختاباد:

زندگی شهری سبب شده است تا بسیاری از روابط و مناسبات، در پیچ و خم آن گم شود.

روابطی كه گاه با شنیدن خبری و خواندن نكته ای همانند كوهی از خاطرات بر سرت آوارمی شود.هفته گذشته در حال خواندن یكی از روزنامه ها بودم كه خبری به این مضمون خواندم حسین صبحدل، به بیماری فراموشی دچار شده است و به گفته پسرش – حامد صبحدل – هفت سالی است (از سال 78) كه فعالیت نمی كند »در جایی دیگر از این خبر آمده بود كه وقتی عده ای به دیدارش رفتند، «فرزندش دست این موذن اذان به یاد ماندنی را گرفته بود و به نزد مهمانانی آورده بود كه برخی از آنها سالها با صبحدل كار كرده بودند، اما در چهره او هیچ كس آشنا نیست، او هیچ كس را به یاد نمی آورد. با گامهای آرام در كنار معاون صدای سازمان صدا و سیما می نشیند، اما لحظاتی بعد به آرامی  برمی خیزد. اصرارهای بی سرانجام فرزندش هم تأثیری ندارد و طولی نمی كشد كه حاضران را ترك می كند»همه ما به افطار و سحر های ماه و مبارك رمضان دل مشغول بوده و هستیم.

اگر چه این روزها و سالها سریالهای پیاپی نفس بینندگان را بریده است و حتی سبب شده است كه آنها مسجد رفتنشان را با پخش این و آن سریال از فلان شبكه تنظیم كنند و چند سالی هم است كه موسیقی پاپ اندك اندك فضا را بر نواهای سنتی افطار و سحر تنگ می كند (به خصوص در سیما) اما هنوز نوای برخی اذانها و مناجاتها در ذهن و ضمیرمان نشسته است و بیرون رفتنی نیست؛ همانند اذان مرحوم موذن زاده و یا ربنای استاد شجریان و یا دعای ابوحمزه ثمالی و دیگر ادعیه ای كه با صداهای آشنا و جان نواز هر از گاهی به گوش جان شنیده می شود. 

جناب صبحدل در واقع پایه گذار این گونه برنامه ها است و هم او بود كه از شجریان چنین ربنایی بیرون كشید.وی در واقع به دلیل آشنایی عمیق به ردیف آوازی از یك سو و نیز دستگاههای قرآنی از دیگر سو جمع این دو هنر بود و توانست آشتی شگفت انگیزی بین این دو گونه صوتی ایجاد كند.یادم نمی رود كه پس از رفتن استاد شجریان از رادیو وی استاد كریم صالح عظیمی را به رادیو آورد تا تدریس ردیف آوازی را پی بگیرد و استاد صالح عظیمی نیز شاگردان فراوانی را تربیت كرد كه برخی از آنها امروزه در زمره نام آوران موسیقی آوازی ایرانند.

در سالهایی كه هنوز موسیقی چندان ارج و قربی نداشت و فتوای تاریخی حضرت امام درباره این هنر اعلام نشده بود، صبحدل با برگزاری برخی از برنامه های آوازی رادیو این چراغ را روشن نگه داشت. 

من آن روزها سن و سالی نداشتم ( در دوره دبیرستان) اما این آوازها را از رادیو می شنیدم كه اتفاقاً از همان جا با صدای استاد صالح عظیمی  و یا دیگر شاگردانش آشنا شدم.

صبحدل صدایی شش دانگ داشت و قرآن را به خوبی تلاوت می كرد و در خانواده وی نیز یكی از فرزندانش، قاری ممتاز شده بود و گاهی در برخی از درسهای اخلاقی برخی از چهرهای نامی  عرصه عرفان و كلام ، همانند درسهای تفسیر نهج البلاغه آقای سروش و یا درسهای دكتر شریعتی در حسینیه ارشاد  هم حضور می یافت و اصولاً ترتیب دهنده برنامه های افتتاحیه این گونه سخنرانی ها بود كه پیش از شروع سخنرانی حتماً بیتی از حافظ یا سعدی از سوی یكی از شاگردان آقای عظیمی خوانده می شد و سپس فرزند آقای صبحدل قرآنی تلاوت می كرد. و آنگاه سخنران به پای تریبون می رفت. 

 وی ابتدا در حسینیه ارشاد این كار را به عهده گرفت و از سالهایی كه مرحوم دكتر شریعتی در آن مكان سخنرانی می كرد ، پایه گذار این برنامه ها بود و جالب این كه دكتر شریعتی هم در یكی از كتابهایش از تلاشهای وی یاد می كند.

همچنان كه دیگر بزرگان و هنرمندانی چون استاد محمدرضا حکیمى ،، عبدالكریم سروش،  آقای مشفق کاشانى ،  آقای محمود شاهرخى ، استاد محمدرضا شجریان ، قاسم رفعتى ،  ناصر مسعودى ،  حسین آهى ، و دیگرانی  چون هادى آرزم ، حمید شاهنگیان ، پرویز خرسند ، امیر نورى ، رضا معینى ، عباس سلیمى ، سید محمد میرزمانى ، سید حسام الدین سراج ، محسن حسن زاده ، محمد اصفهانى ، هادى سعیدى كیاسری ، سهیل محمودی ،  ، عبدالرضا رضایى

نیا،   سیدعبدالحسین مختاباد ، محمدرضا محمدى نیکو ، ساعد باقرى ، آقای مداح  و ... بر خصوصیات اخلاقی این چهره فروتن، صافی اعتقاد  عرصه های مختلف نواها و سخنرانی های مذهبی صحه می گذارند. 

از جمله كارهای ماندگار جناب صبحدل، اذان به یاد ماندنی اش در نغمه بیات ترك بود كه با مقدمه ای شكوهمند آغاز می شد  ؛ اذانی كه قدمت آن به سه دهه می رسد و باید آن را از آخرین اذان های شكوهمند به شمار آورد.شگفت اینكه این اذان این سالها كمتر از رادیو پخش می شود. 

به جرأت می توانم ادعا كنم كه این اذان به دلیل تسلط استاد صبحدل بر نواهای قرآنی از یك سو و ردیف موسیقی آوازی از دیگر سو، و همچنین صدای پر و شش دانگش ، اگر همقران اذان مرحوم موذن زاده نباشد، با آن پهلو می زند. 

صدای حجیم و سوزناك صبحدل در این اذان از قلب و شور وی نسبت به این كتاب آسمانی و نیز ماه مبارك خبر می دهد.صبحدل نقطه عطفی در تهیه برنامه های افطار و سحر رادیو بود كه بعد ها به تلویزیون هم گسترش پیدا كرد.سال هفتاد وی بهترین برنامه های رادیویی در افطار و سحر را تهیه و پخش كرد. 

خود وی در گفت و گویی با نگارنده گفته بود كه نسخه ای كه هم اینك از ربنای استاد شجریان پخش می شود، نسخه ای تمرینی بود و آقای شجریان به استودیو آمده بود و كار را خوانده بود و قرار بود كه باز هم روی این اثر كار كند تا پختگی بیشتری پیدا كند، اما همین كار تمرینی به قدری محكم و زیبا از كار در آمده بود كه من حیفم آمد كه آن را پاك كنم و نگهش داشتم كه اگر آقای شجریان دوباره برای خواندن آمد، و كار از این بار بهتر درآمد پاكش كنم كه دیگر آقای شجریان هم فرصتی نكرد و كار به همین شكل پخش شد. 

اكنون كه این چند خط را قلمی می كنم و می بینم كه این پدر واقعی آواز و موسیقی مذهبی در رادیو به چنین روزی دچار شده است، تنها می توانم یادی از گذشته های نه چندان دور كنم و صدای محزون و خسته و البته روی گشاده جناب صبحدل را در خاطر آورم و از خداوند بخواهم كه بیماری فراموشی را از ذهن و ضمیر این موذن نامی بزداید.

آمین

اذان استاد صبحدل

منبع

|+| نوشته شده توسط شاهد در شنبه 29 مهر 1385 و ساعت 11:10 ق.ظ | نظرات